การจัดการกับความหลากหลาย...โจทย์ใหญ่ที่ท้าทายประเทศในอาเซียน

คงต้องบอกว่าบรรดาประเทศในอาเซียนทั้ง 10 ประเทศคงเริ่มนับถอยหลังสู่ความเป็นประชาคมที่จะเกิดขึ้นในอีกเพียง 4 ปีกว่าข้างหน้า  ถึงแม้ในส่วนของภาคประชาชนส่วนใหญ่ยังอาจจะยังงงๆ อยู่ว่าหน้าตาของประชาคมที่ว่านี้จะเป็นอย่างไร

          ถือว่าเป็นก้าวสำคัญที่สุดของอาเซียนนับตั้งแต่การก่อตั้งในยุคสงครามเย็นกว่า 40 ปีที่แล้ว   เป็นความพยายามที่เป็นรูปธรรมมากที่สุดในการสร้างความร่วมมือและความเป็นหนึ่งเดียวทางเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรมของอาเซียน

          แต่จนถึงทุกวันนี้ก็ยังมีคำถามว่า 10 ประเทศอาเซียน ซึ่งรวมถึงประเทศไทยด้วยพร้อมแค่ไหนในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงครั้งประวัติศาสตร์นี้  

นักวิเคราะห์ไม่น้อยมองตรงกันว่า ความหลากหลายทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมและสภาพเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ ในอาเซียนอาจจะเป็นจุดอ่อนสำคัญจุดหนึ่ง เว้นเสียแต่ว่าประเทศสมาชิกจะพยายามเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกันท่ามกลางความหลากหลาย

อย่างเช่นสิงคโปร์ทุกวันนี้มีรายได้ต่อหัวของประชากรสูงกว่าประเทศอื่นๆ ในอาเซียนโดยเฉลี่ยถึง 14 เท่า    หรืออินโดนิเซียประเทศเดียวมีประชากรมากถึงร้อยละ 40 ของประชากรทั้งภูมิภาค

           ถึงแม้ทั้ง 10 ประเทศในอาเซียนเมื่อรวมตัวกันแล้วจะมีประชากรมากกว่า 500 ล้านคน ซึ่งก็ต้องถือว่าเป็นจำนวนที่ไม่น้อย  เป็นตลาดที่ใหญ่พอสมควร   แต่ก็ไม่สามารถเทียบกับยักษ์ใหญ่อย่างประเทศจีนและอินเดียได้

          พูดง่ายๆ ก็คือ อาเซียนกำลังอยู่ใต้เงาของจีนและอินเดีย ซึ่งสองประเทศนี้มีประชากรรวมกันแล้วมีมากถึงกว่า 2,300 ล้านคน  แถมยังเป็นสองประเทศที่มีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจที่สูงที่สุดในโลกขณะนี้

          เพราะฉะนั้นความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดสำหรับประเทศอาเซียนในฐานะประชาคมคือการจัดการกับความหลากหลายที่มีอยู่เพื่อที่จะสามารถสร้างประชาคมที่เป็นหนึ่งเดียวได้

          อินเดีย จีนและเกาหลีใต้เป็นสามประเทศที่เป็นแบบอย่างสำหรับอาเซียน  ทั้งสามประเทศนี้เคยล้าหลังทางเศรษฐกิจด้วยเหตุผลทางการเมืองและทางสังคมที่ต่างกัน  แต่เพราะรัฐบาลสามารถกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศได้อย่างชัดเจน ก็ทำให้ประเทศเหล่านี้กลายเป็นเศรษฐกิจที่ก้าวหน้าจนมีบทบาทโดดเด่นในเวทีโลก

        ที่สำคัญ ผู้นำในด้านต่างๆ ของประเทศเหล่านี้กล้าที่จะเปลี่ยนแปลง    และมีความแน่วแน่ในการผลักดันการปฏิรูปทางด้านเศรษฐกิจและสังคมท่ามกลางแรงเสียดทานจากทั้งภายนอกและภายใน

          เกาหลีใต้อาจเป็นแบบอย่างที่ดี  เพราะประเทศนี้ต้องประสบกับวิกฤติการเงินอย่างหนักพร้อมๆ กับประเทศไทยและประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคนี้ในช่วง “วิกฤติต้มยำกุ้ง” เมื่อ 14 ปีที่แล้ว  แต่ก็สามารถฟื้นตัวอย่างรวดเร็วเพราะรัฐบาลยอมกัดฟันปรับโครงสร้างการบริหารเศรษฐกิจ  ทุ่มงบประมาณทางด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และเทคโนโลยี

        เพราะฉะนั้นโจทย์ที่ท้าทายอาเซียนก็คือจะกล้าเปลี่ยนแปลงสิ่งที่มีอยู่เพื่อทำให้เกิดความเป็นหนึ่งเดียวท่ามกลางความหลากหลายแค่ไหน